“Zet je roze bril af voordat je een hypotheek afsluit!” Zowel banken en klanten moeten hun verantwoordelijkheid nemen

hypotheek
Eef van Opdorp
door Bianca Lathouwers
gepubliceerd:
laatst gewijzigd:
1830 keer bekeken

‘Hypotheekklanten uit de crisis’ Zo heet het laatste jaarlijkse hypotheekonderzoek van Deloitte. Uit dit onderzoek onder bijna 800 mensen komt een aantal opmerkelijke feiten naar voren. Samen met Eef van Opdorp nemen we het onderzoek onder de loep.


Maar liefst twee op de drie woningbezitters vindt dat de hypotheekverstrekker hem niet of te laat heeft geadviseerd over de gevolgen van de economische crisis. Daardoor hebben ze vaak geen idee van de financiële risico’s. Door de crisis kunnen steeds meer woningbezitters hun maandelijkse hypotheek niet meer betalen. Zo’n 82.000 huishoudens lopen vier maanden achter. Ook bouwen vooral jongere huisbezitters een flinke restschuld op als hun huis, al dan niet gedwongen, wordt verkocht.

Uit het onderzoek van Deloitte blijkt ook dat veel Nederlanders amper een financiële buffer hebben om de woonlasten een poos uit eigen zak te betalen. Bijvoorbeeld bij plotseling ontslag. En tenslotte voelt 34% van de ondervraagden het idee van een restschuld als een groot probleem.

Eef, wat is jouw eerste gedachte bij dit onderzoek?

“Het laat vooral zien dat we nu op een breekpunt zitten. Ook de mensen die tot nu nog wel gewoon hun hypotheek konden betalen, voelen nu de gevolgen van de economische crisis. Tegelijkertijd moet je eigenlijk drie groepen onderscheiden. Dat zijn de mensen die net voor de crisis hun huis kochten, de hypotheekverstrekkers en de mensen die nu een huis kopen. Allemaal hebben ze hun eigen verhaal en verantwoordelijkheid.”

Wat is het verhaal van de mensen die hun huis voor de crisis kochten?

“Voor de crisis werden veel hypotheken afgesloten met het idee: een huis kopen is winst bij verkoop. Maar een huis verkopen is tegenwoordig geen gegarandeerde winst meer. Nu kun je beter lang in je huis blijven wonen. Bij verkoop heb je misschien winst, speel je quitte of moet je zelfs je verlies nemen. Dat zijn we helemaal niet gewend. Net als dat we niet gewend zijn om voortijdig af te lossen. Juist dat eerder aflossen moet deze groep huizenbezitters leren.”

Wat is volgens jou het verhaal en de verantwoordelijkheid van de hypotheekverstrekkers?

“Er staan nu één miljoen huizen onder water. Dat is een groot, acuut probleem. Hypotheekverstrekkers zoals banken moeten veel actiever meedenken met mensen die hiermee kampen. Daarin zit nu nog te veel verschil. De ene bank denkt heel goed mee, de ander helemaal niet. Dat actief meedenken moet juist de standaard houding worden.”

Hoe zie je dat voor je?

“Stel, iemand heeft net voor de crisis een huis gekocht en is nu ontslagen. Daardoor kan de hypotheek niet meer betaald worden. Drie van de vier banken hebben daar geen boodschap aan en zeggen alleen ‘probeer het toch maar bij elkaar te krijgen.’ De vierde bank zegt: ‘Wij snappen je probleem, we doen voorlopig even je rente omlaag.’ Alle banken zouden zo moeten durven meedenken met de acute probleemgevallen.”

“Je leven kan zomaar een andere wending nemen. Daarom is het slim om een hypotheek te nemen op basis van één inkomen.”

“Daarnaast vind ik ook dat we als huisbezitters niet zo moeten piepen. Zeker de huisbezitters die tijdens de crisis hun huis hebben gekocht. Iedereen heeft een eigen verantwoordelijkheid. Als het goed gaat op de huizenmarkt, máár ook als het even wat minder gaat. Dan kun je niet opeens je kop in het zand steken en die verantwoordelijkheid volledig afwentelen op de hypotheekverstrekker.”

Wat vind jij dan dat deze groep beter kan doen?

Ik vind in de eerste plaats dat je je goed moeten laten informeren. Dus echt actief vragen naar de mogelijke risico’s, voordat je die hypotheek aangaat. Gelukkig nemen banken die zorgplicht ook steeds serieuzer. Maar je bent er zelf ook bij. Sterker: het gaat vooral om jouw geld. Steek dus de hand meer in eigen boezem en probeer, waar het kan, toch ietsje meer af te lossen.”

“Dat goed laten adviseren, betekent ook dat je kritisch durft te kijken naar de risico’s. Een adviseur berekent een hypotheek vaak op basis van het meest positieve scenario. Op twee salarissen bijvoorbeeld. Maar wat als je uit elkaar gaat? Of als een van de twee zijn baan kwijtraakt? Die dingen komen nu eenmaal ook vaak voor. En daar zit je dan, met je veel te hoge hypotheek.”

Wat kun je dan beter doen?

“Die roze bril afzetten als je een huis gaat kopen. Het leven kan zomaar een andere wending nemen. Daarom is het het slimst om een hypotheek te nemen op basis van het idee dat je er alleen woont. Want dan weet je zeker dat je het ook in je eentje kan betalen. Als de relatie stopt, of als een van de twee opeens geen baan meer heeft.”

“Ten slotte beseffen veel mensen nog steeds niet dat als je samen een hypotheek neemt, je ook allebei verantwoordelijk bent voor het hele bedrag. Dus niet allebei voor de helft. Dat is hoofdelijke aansprakelijkheid en dat vergeten mensen nogal eens. Ook daarom is het slimmer om een hypotheek te nemen die je ook alleen kunt dragen. Zodat je niet in de problemen komt als het leven opeens anders verloopt dan gehoopt.”


Samen met Eef van Opdorp bekijkt Gewoon over geld het hypotheekonderzoek van Deloitte. Belangrijkste conclusie: hypotheeknemer en hypotheekgever moeten allebei hun verantwoordelijkheid nemen. Zonder roze bril.